نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
نویسنده [English]
چکیده
این مقاله به بررسی «علم احوال قلب» در اندیشه ابوحامد محمد غزالی میپردازد و آن را در پرتو «علم القلوب» در تصوف بازخوانی کرده و ارتباط آن با دیگر علوم اسلامی خصوصا علم اخلاق نشان میدهد. پژوهش حاضر با بهرهگیری از چارچوب نظری الهیات معنوی مسیحیت کاتولیک و با روش تحلیل مضمون از نوع «آزمون نظریه»، نشان میدهد «علم احوال قلب» (ذیل علم معامله) در منظومه غزالی با دانشی که در سنت مسیحی «الهیات معنوی» نامیده میشود، قابل فهم است. یافتهها حاکی است که این دانش ریشه در آثار صوفیان نخستین دارد و غزالی با نظاممند کردن آن، جایگاهی معرفتی در طبقهبندی علوم اسلامی برای آن فراهم ساخت. «علم احوال قلب» به شناخت و تنظیم حالات درونی مؤمن، درمان امراض قلبی و پرورش فضایل معنوی میپردازد و بدینسان زمینه تحقق تجربه زیسته ارتباط با خداوند را فراهم میکند. مقاله همچنین نشان میدهد که در این دستگاه فکری، فضایل اخلاقی تجلی سلامت قلباند و اخلاق بدون اصلاح قلب به سطح رفتار تقلیل مییابد. از این رو علم احوال قلب را میتوان حلقه اتصال عرفان، اخلاق و تربیت در سنت اسلامی دانست. بدین معنا، علم احوال قلب در اندیشه غزالی همان کارکردی را ایفا میکند که الهیات معنوی در سنت مسیحی بر عهده دارد: تبیین، هدایت و تربیت تجربه زیسته ارتباط انسان با خداوند. بدین معنا، علم احوال قلب در اندیشه غزالی همان کارکردی را ایفا میکند که الهیات معنوی در سنت مسیحی بر عهده دارد: تبیین، هدایت و تربیت تجربه زیسته ارتباط انسان با خداوند.هدایت و تربیت تجربه زیسته ارتباط انسان با خداوند. این مقاله به بررسی «علم احوال قلب» در اندیشه ابوحامد محمد غزالی میپردازد و آن را در پرتو «علم القلوب» در تصوف بازخوانی کرده و ارتباط آن با دیگر علوم اسلامی خصوصا علم اخلاق نشان میدهد. پژوهش حاضر با بهرهگیری از چارچوب نظری الهیات معنوی مسیحیت کاتولیک و با روش تحلیل مضمون از نوع «آزمون نظریه»، نشان میدهد «علم احوال قلب» (ذیل علم معامله) در منظومه غزالی با دانشی که در سنت مسیحی «الهیات معنوی» نامیده میشود، قابل فهم است. یافتهها حاکی است که این دانش ریشه در آثار صوفیان نخستین دارد و غزالی با نظاممند کردن آن، جایگاهی معرفتی در طبقهبندی علوم اسلامی برای آن فراهم ساخت. «علم احوال قلب» به شناخت و تنظیم حالات درونی مؤمن، درمان امراض قلبی و پرورش فضایل معنوی میپردازد و بدینسان زمینه تحقق تجربه زیسته ارتباط با خداوند را فراهم میکند. مقاله همچنین نشان میدهد که در این دستگاه فکری، فضایل اخلاقی تجلی سلامت قلباند و اخلاق بدون اصلاح قلب به سطح رفتار تقلیل مییابد. از این رو علم احوال قلب را میتوان حلقه اتصال عرفان، اخلاق و تربیت در سنت اسلامی دانست. بدین معنا، علم احوال قلب در اندیشه غزالی همان کارکردی را ایفا میکند که الهیات معنوی در سنت مسیحی بر عهده دارد: تبیین، هدایت و تربیت تجربه زیسته ارتباط انسان با خداوند. بدین معنا، علم احوال قلب در اندیشه غزالی همان کارکردی را ایفا میکند که الهیات معنوی در سنت مسیحی بر عهده دارد: تبیین، هدایت و تربیت تجربه زیسته ارتباط انسان با خداوند.هدایت و تربیت تجربه زیسته ارتباط انسان با خداوند.
کلیدواژهها [English]
)